Badlands (1973): Korleis gjere noko så stygt, så vakkert?
Korleis kan ein lage noko så stygt, så vakkert? Badlands (1973) handlar om ein ung mann som forfører ei tenåringsjente, drep faren hennar, for så å stikke av i lag på ein killing spree tvers over landet. Filmen er basert på det notoriske paret Charles Starkweather og Caril Ann Fugate som herja og drap folk i Nebraska (som Bruce Springsteen seinare laga eit fabelaktig album om). Men i røynda var mordarane mykje meir kaldblodige og lite barmhjertige enn på lerretet.
Martin Sheen sin karakter sparte nokre liv i filmen, men han drep mange her utan å nøle. Ved første augekast verkar filmen kanskje som ein Bonnie and Clyde v.2. Men kjensla mi gjekk mykje meir i retning av Stanley Kubrick sin A Clockwork Orange. Det er denne likegyldigheita og nihilismen hos yngre folk som fører til massemord. Dei vil øydelegge verda, heilt utan å bry seg. Det er nettopp dette som gjer filmen så ganske så interessant.
Å øydelegge sivilisasjonen for å leve primitivt
Etter at karakteren til Martin Sheen drep faren (spelt av Warren Oates), brukar Terrence Malick god tid i barndomsheimen til Sissy Spacek sin karakter. Faren ligg død på golvet – likevel går dei fredeleg rundt i huset, set seg ved pianoet og småpratar, før Sheen tenner på heile huset og tek med seg dottera for å bu «fritt» i naturen. Denne biten er fascinerande; dei øydelegg sivilisasjonen for så å trekkje seg tilbake til det primitive.
Ut i skauen lagar dei seg ein leir, med høns og ei enkel hytte oppe i eit tre. Sheen leikar Rambo, set opp feller og spring rundt som ein galning. Spacek er like fråverande i blikket.
Kontrasten mellom vald og vakker natur
Men heile vegen, gjennom heile filmen, får vi servert vakker musikk (det same stykket –Gassenhauer nach Hans Neusiedler – blei seinare gjenbrukt og tilpassa av Hans Zimmer i True Romance) og eit ufatteleg vakkert filmfoto av den amerikanske midtvesten og dei opne slettene. Terrence Malick finn alltid noko vakkert i det fæle. Eit anna døme på dette er krigsfilmen hans The Thin Red Line, der krigskampen pågår for fullt, men regissøren i staden vel å fokusere på insekta i graset som er totalt likegyldige til menneskeheita sin galskap.
Det var då dette sosiopat-paret kom til rikmansshuset at eg verkeleg tenkte på A Clockwork Orange. Dei er ikkje interesserte i rikdom – dei bryr seg ikkje om noko som helst. Russell Crowe sin nynazist-gjeng inntok også eit rikmanshus i filmen Romper Stomper, men i Badlands er det basert på ekte hendingar, og det gjekk ikkje særleg bra for dei som budde der. Eg likte at Malick trass alt dempa valden litt i filmatiseringa, i det minste til ei mindre grad.
eit meisterverk
Dette var eit knall gjensyn! Sist gong eg såg filmen var i Kristiansand på midten av nittitalet (eg gløymer aldri slike filmopplevingar). Sissy Spacek storspelar her! Det gjer også Martin Sheen, ein skodespelar eg alltid har digga. Det artige er å sjå, spesielt her, korleis gutane hans, Emilio Estevez og Charlie Sheen, har imitert faren sin i sine eigne karrierar. Eg trur dei nesten må ha sett Badlands på repeat i oppveksten.
Stor film dette! Poetisk, valdeleg og medrivande – alt klaffar 100%, endatil Sissy Spacek si monotone forteljarstemme under delar av filmen. Av alle filmar av denne sorten; Natural Born Killers, Bonnie and Clyde, Kalifornia – synst eg Badlands troner heilt på topp.