Profil: kulthelten Ed Lauter
Ed Lauter er ikkje berre maskoten til Filmloftet; han er ein ekte kultfilm-helt. Filmverda mista ein sann, unik original då han forsvann inn i mørkret i 2013. Dei lagar rett og slett ikkje karar som han lenger.
Han var den ultimate karakterskodespelaren. På overflata hadde han den tilnærmelege auraen til ein fjern, skalla onkel – typen du høfleg ville ha slått av ein prat med i eit kjedeleg familieselskap. Men trykk på play, og han var eit kraftverk. Væpna med eit lurt smil og ei sylskarp levering, smidd i skyttargravene på stand-up-scena, dominerte han kvart einaste bilete.
Mannen som løfta kvar einaste film
Kvar gong Ed Lauter trer inn i biletet, skrur han umiddelbart opp volumet. Mannen er ein juksekode for ei automatisk ekstra stjerne (eller tommel og Terminal-pil). Sjølv om den fem tiår lange karrieren hans strekte seg heilt fram til 2010-talet (The Artist, Trouble with the Curve), var den absolutte stordomstida hans den rufsete, analoge gullalderen på 70-, 80- og 90-talet.
Han dominerte lerretet i Family Plot (1976) – og imponerte Hitchcock så mykje at meisteren peika ut Lauter til å leie sitt neste, tragisk nok urealiserte, prosjekt. Lauter sette òg eit tungt preg på French Connection II og utveksla knyttneveslag med Charles Bronson i Breakheart Pass, ein hardkokt western bada i formidabel atmosfære.
Testosteron, VHS og menneskejakt
Lauter sparka i gang 80-talet med å slå seg saman med Charles Bronson og Lee Marvin igjen for Death Hunt (1981) – ei testosterondriven menneskejakt som riv gjennom brutale vinterfjell. Han følgde kjapt opp med ei perfekt skreddarsydd rolle som slaskete mekanikar i Cujo av Stephen King, der han speler eigaren til den mest grufulle sanktbernhardshunden i verda.
Eg misunner heilt ærleg alle som enno ikkje har opplevd den rabiate VHS-glansen frå Death Wish 3. Det er ein legendarisk leigefilm der Lauter og Bronson bokstavleg talt sprintar gjennom gatene og meier ned uendelege bølgjer av neonopplyst gateavskum, i det som i bunn og grunn er rein høgkaliber-komedie.
Derifrå glei han naturleg inn i trenar-rolla i Swayze/Lowe-hockeyfilmen Youngblood, til etterforskar i Raw Deal (1986), og avslutta tiåret sterkt i Born on the Fourth of July av Oliver Stone. Kvar gong Hollywood trengde ein hardkokt etterforskar eller ein grånande militærtopp, var Lauter den ubestridte mannen å ringe.
Fan for livet
Eg kunne ha sete her og ramsa opp heile filmografien hans som eit vandrande leksikon, men eg skal spare deg. Sjå på dette som ei lita skrape i overflata på ein massiv, legendarisk karriere. Konklusjonen er enkel: Skriv ned namnet og snurr i gang ein Ed Lauter-tape.
Når du først er frelst, slå på tråden. Då skal vi starte den offisielle norske Ed Lauter-fanklubben og tilbe denne absolutte legenda for resten av våre dagar.